Свята-Успенская стараверская царква ў Германавічах адзначыць сваё стагоддзе

Уявіце Шаркаўшчынскі край роўна стагоддзе таму. Рост царкоўных прыходаў, моцныя сямейныя традыцыі і векавая вера. Менавіта тады, у 1925 годзе, стараверы з Германавіч вырашылі стварыць сваю асобную абшчыну. Мясцовыя жыхары аб’ядналі часткі Кублішчынскай і Барсучынскай суполак і ў 1926 годзе Вышэйшы Стараверскі Савет афіцыйна зацвердзіў Германавіцкі прыход.
Як толькі дакументы былі гатовы, майстры ўзяліся за сякеры. Архівы сведчаць: 28 чэрвеня 1926 года пачалося будаўніцтва, а ўжо 6 снежня таго ж года тут прайшло першае богаслужэнне. Праўда, старыя сцены захоўваюць таямніцу: некаторыя крыніцы кажуць, што канчатковы выгляд драўляны храм набыў крыху пазней — у 1930 годзе.
Гэты храм — сапраўдны помнік народнага дойлідства, — расказала навуковы супрацоўнік установы культуры “Мастацка-этнаграфічны музей імя Язэпа Драздовіча” Іна Пучынская. — Нашы продкі будавалі на стагоддзі. У аснове — трывалы фундамент з бутавага каменя. Сам будынак — гэта акуратны драўляны зруб пад двухсхільным дахам. Галоўны ўваход сустракае ганкам, над якім узвышаецца вежа-званіца з фігурнай галоўкай, а алтар увянчаны цыбулепадобным купалам. На паўночным і паўднёвым фасадах размешчаны па тры акны, якія напаўняюць залу святлом. Усю тэрыторыю ўпрыгожвае акуратная агароджа з драўлянай брамай. Але галоўная каштоўнасць суполкі — гэта людзі. Першымі духоўнымі настаўнікамі сталі Парфеній Канавалаў, Сава Бялоў і Феакціст Канавалаў, а першым старшынёй савета — Іван Халява, які пазней перадаў справы сыну Несцеру.
Асобная легенда храма — настаўнік Іван Аляксееў. Ён служыў рэкордныя 52 гады (з 1929 па 1983 гг.) і пражыў 106 гадоў! Жыхары памятаюць яго як узор сапраўднага старавера: заўсёды ў кашулі-касаваротцы, з барадой, ідэальна ведаў кнігі, не піў і не курыў. Пасля яго духоўную варту нёс Феакціст Канавалаў (унук першага настаўніка Парфенія), а з 1984 года — Іпаліт Сямёнавіч Войтаў. Калі ў 2006 годзе Іпаліта Сямёнавіча не стала, храм зачыніўся на доўгія 11 гадоў. Здавалася, звон над Германавічамі змоўк назаўжды.
Але вера выстаяла. 17 снежня 2017 года набажэнствы аднавіліся. На агульным сходзе вернікі абралі настаўніка Пятра Баравіка і царкоўны савет. Гісторыя рушыла далей: у 2019 годзе новым духоўным лідарам стаў Дзмітрый Андрэеў, а старшынёй савета — Іван Грыгор’еў. Юрыдычную кропку паставілі ў 2025 годзе, калі рэлігійная абшчына афіцыйна прайшла перарэгістрацыю. Сёння, у год свайго 100-гадовага юбілею, царква ў Германавічах сустракае нас усё такой жа велічнай. Гэты драўляны храм — жывы доказ таго, што пакуль мы беражом спадчыну продкаў, час не мае над намі ўлады.
Гісторыя гэтага месца паказвае, што Германавічы — гэта не проста кропка на карце Шаркаўшчынскага раёна, а мястэчка з моцным характарам і глыбокімі каранямі. За сто гадоў змянілася некалькі пакаленняў, але драўляная царква засталася на сваім месцы. Дзіўна ўсведамляць, што храм, які стаіць ужо цэлы век, мясцовыя майстры калісьці ўзвялі ўсяго за нейкія паўгода. Гэтая хуткая і згуртаваная праца нашых продкаў даказала: калі людзі ў Германавічах аб’ядноўваюцца дзеля агульнай справы, іх спадчына застаецца жыць на стагоддзі.
Вольга ЧАРНЯЎСКАЯ, фота з архіваў музея
Да ведама: “Спадчына продкаў у аб’ектыве часу” — гэта сумесны праект рэдакцыі газеты “Кліч Радзімы” і ўстановы культуры “Мастацка -этнаграфічны музей імя Язэпа Драздовіча”. Мы разам раскрываем малавядомыя факты мінулага і робім гісторыю роднага краю жывой, зразумелай і цікавай для кожнага.