14 студзеня 1918 года Дэкрэтам Савета Народных Камісараў, падпісаным У. І. Леніным, былі створаны камісіі па справах непаўналетніх. Знаходзіліся яны ў падпарадкаванні Наркамата асветы і яго мясцовых органаў. Камісіям адводзілася роля медыка-педагагічнага ўздзеяння на дзяцей і падлеткаў, якія абвінавачваліся ў грамадска небяспечных учынках. 100-гадовы юбілей — лічба адметная. Яна стала падставай для нашай размовы з намеснікам старшыні камісіі па справах непаўналетніх Шаркаўшчынскага райвыканкама Марыяй Фёдаравай. Напачатку дыялогу Марыя Пратасьеўна нагадала пра гісторыю ўтварэння і станаўлення структуры.
— У царскай Расіі ў 1910 годзе налічвалася да 2,5 мільёна дзяцей, якія не мелі даху над галавой і харчавання. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі лічба гэта дасягала ўжо 3 мільёнаў чалавек. Таму прыняцце Дэкрэта аб утварэнні камісій па справах непаўналетніх стала жыццёва неабходным рашэннем. Названы дакумент таксама скасаваў суды і турэмнае зняволенне для малалетніх і непаўналетніх. Справы аб асобах, не дасягнуўшых 17-гадовага ўзросту, заўважаных у здзяйсненні грамадска небяспечных учынкаў, пачалі разглядаць на камісіях, у склад якіх уваходзілі педагогі, юрысты і ўрачы. Паступова паўнамоцтвы камісій па справах непаўналетніх значна пашырыліся. На іх была ўскладзена задача не толькі барацьбы з правапарушэннямі падлеткаў, але і абарона іх правоў.
— Пра маленькіх жыхароў Беларусі клапоцяцца многія службы і структуры, і сярод іх камісія па справах непаўналетніх — галоўны кантраліруючы орган. Якія функцыі ён выконвае?
— Асноўнымі накірункамі дзейнасці камісіі па-ранейшаму з’яўляюцца прафілактыка безнагляднасці і правапарушэнняў сярод дзяцей і падлеткаў, ахова іх інтарэсаў і правоў, аналіз сітуацый у сем’ях і прыняцце своечасовых мер па ўстараненні сямейнага недабрабыту, у тым ліку выяўленне дзяцей, якія маюць патрэбу ў абароне дзяржавы.
— Якія праблемныя пытанні ў рабоце камісіі па справах непаўналетніх Шаркаўшчынскага райвыканкама хвалююць вас як намесніка старшыні КСН.
— У дзейнасці камісіі па справах непаўналетніх, як і любой іншай структуры, ёсць свае дасягненні, але шмат яшчэ і праблемных пытанняў. Хоць і нязначна, але ў параўнанні з 2016-м у мінулым годзе павялічылася колькасць адміністрацыйных правапарушэнняў з удзелам непаўналетніх. У 2017-м годзе іх было 48. Пры гэтым 28 з іх здзейснены 25 падлеткамі школьнага ўзросту, 20 — навучэнцамі прафесіянальна-тэхнічных каледжаў і сярэдне-спецыяльных навучальных устаноў. У 2016 годзе ў раёне зарэгістраваны 47 адміністрацыйных правапарушэнняў з удзелам непаўналетніх. У мінулым годзе выяўлены і 3 крымінальныя злачынствы (крадзяжы), здзейсненыя непаўналетнімі, у той час як у 2016 годзе іх было толькі 1. У мінулым годзе 13 дзяцей вернуты ў біялагічныя сем’і, у 2016-м — 6.
— Па стане на 1 студзеня 2018 года 5 дзяцей з чатырох сем’яў у сацыяльна небяспечным становішчы прызнаны дзецьмі, якія маюць патрэбу ў дзяржаўнай абароне і забраны з біялагічных сем’яў. Трое з іх знаходзяцца ў аддзяленні прытулку сацыяльна-педагагічнага цэнтра, 1 выхоўваецца ў апякунскай сям’і бабулі і 1 дзіця знаходзіцца ў Віцебскім спецыялізаваным Доме дзіцяці, куды накіроўваюцца малалетнія дзеці ва ўзросце да 3 гадоў. На сённяшні дзень у раёне 38 хлопчыкаў і дзяўчынак прызнаны сіротамі і дзецьмі, якія знаходзяцца без бацькоўскай апекі, выхоўваюцца ў прыёмных і апякунскіх сем’ях, а таксама ў доме сямейнага тыпу ў нашым гарадскім пасёлку.
— У юбілей прынята ўспамінаць тых, хто ў розныя гады адказваў за дзейнасць той або іншай структуры.
— Не будзем адыходзіць ад традыцыі і мы. З задавальненнем хачу назваць імёны і падзякаваць за плённую старанную працу людзям, якія ў розныя гады з’яўляліся намеснікамі старшыні камісіі па справах непаўналетніх райвыканкама. Гэта Галіна Генадзьеўна Седзюкевіч, Валянціна Іванаўна Лемяшэўская, Таццяна Пятроўна Траба, Таццяна Вітальеўна Малыш. У розны перыяд сваёй працоўнай дзейнасці камісію па справах непаўналетніх у райвыканкаме ўзначальвалі Мікалай Аляксеевіч Макаранка, Галіна Фёдараўна Волах, Аляксандр Аляксандравіч Цітовіч. Цяпер старшынёй камісіі па справах непаўналетніх райвыканкама з’яўляецца намеснік старшыні раённага выканаўчага камітэта Юрый Анатольевіч Васілеўскі. У сучасным складзе камісіі — кіраўніцтва і прадстаўнікі розных органаў і служб: Аляксандр Уладзіміравіч Раманоўскі, Мікалай Мікалаевіч Рубацкі, Вера Барысаўна Жук, Людміла Уладзіміраўна Стома, Міхаіл Часлававіч Пугаўка, Карына Васільеўна Галай, Надзея Станіславаўна Верушэўская, Таццяна Станіславаўна Кезік, Таццяна Мікалаеўна Альшэўская, Кацярына Рыгораўна Міхнёнак і Наталля Анатольеўна Арэшкава. Дзякуй усім гэтым людзям за супрацоўніцтва, а таксама за іх нялёгкую, але вельмі патрэбную працу па абароне інтарэсаў дзяцей на тэрыторыі Шаркаўшчынскага раёна.
Гутарыла Вольга ЧАРНЯЎСКАЯ.